بيشتر روايتها ، بر اين دلالت دارند كه مصحف عثمان ، نسخه‌اى از گرد آورى ابو بكر بوده است و گروهى كه مسؤوليت نوشتن آن را پذيرفته بودند ، بنا به روايت ، چهار نفر بوده‌اند « 1 » . برخى از روايتها به زيد بن ثابت و سعيد بن عاص بسنده كردند « 2 » و برخى هم تعداد آن گروه را به دوازده تن مىرسانند « 3 » . مانعى نيست كه اين تعداد [ 12 نفر ] در نوشتن مشاركت داشته باشند امّا غالب آن است كه چهار نفر نخست به نوشتن نسخهء نخست ، اقدام كردند و آن گاه ديگران بقيّهء نسخه‌هايى را كه عثمان به شهرها ، فرستاده بود ، از روى آن ، نسخه‌بردارى كرده‌اند . از مهم‌ترين خبرهاى نگاشت مصاحف در روزگار عثمان ، خبرى است كه حسين بن فارس به اسناد خود از هانى [ بندهء آزاد شدهء عثمان ] نقل كرده است . هانى مىگويد : « من نزد عثمان بودم كه اصحاب مصحفها را با يكديگر مقابله مىكردند ، از جمله استخوانهاى شانهء گوسفندى كه عثمان مرا با آنها به نزد ابىّ بن كعب فرستاد . روى اين استخوانها نوشته بود : « لم يتسنّ » و « فامهل الكافرين » و « لا تبديل للخلق » . هانى مىگويد : ابىّ بن كعب ، دوات خواست . پس يكى از دو « لام » را حذف كرد و نوشت : « لِخَلْقِ اللَّهِ » [ روم 30 / 30 ] و « فامهل » را پاك كرد و نوشت : « فمهّل » [ طارق 86 / 17 ] و به « لم يتسنّ » هائى الحاق كرد و نوشت : « لَمْ يَتَسَنَّهْ » [ بقره 2 / 259 ] « 4 » اين مطلب بدان معناست كه نوشتن بين نويسندگان خوب اصحاب پيامبر [ ص ] مشترك بوده است و اين مشاركت اعتمادى به عمل عثمان مىبخشد كه هر گونه احتمال را نفى مىنمايد . عثمان بعد از نوشتن مصحف ، صحيفه‌ها را به حفصه باز گرداند و تا زمان حياتش نزدش باقى ماند . مروان « 5 » به دنبال حفصه فرستاد و از او خواست تا صحيفه‌هايى را كه قرآن از

--> ( 1 ) ر . ك : محمد بن اسماعيل البخارى ، صحيح البخارى ، ج 3 ، صص 196 - 197 . ( 2 ) ابن ابى داوود السجستانى ، المصاحف ، ج 1 ، صص 22 - 23 . ( 3 ) همان ، ص 25 [ محمود راميار ، تاريخ قرآن ، صص 417 - 420 ] . ( 4 ) ابن فارس ، الصاحبى ، ص 9 [ السيوطى ، الاتقان ، ج 2 ، صص 322 - 323 ] . ( 5 ) منظور ، مروان بن حكم والى مدينه است ( ابن اثير ، الكامل ، ج 3 ، حوادث سال 44 هجرى قمرى . ) . حفصه در سال 45 هجرى قمرى از دنيا رفت ( محمد بن سعد ، الطبقات الكبرى ، ج 3 ، ص 86 ) .